Tekstur
Video
Spæl og leikur
Kapping
Ljóðupptøka
Uppgáva
Læraravegleiðing

Lærumál

{{learningObjectiv.description}}

Uppgávan er nú innlatin

{{assignment.Index}} {{assignment.Type}}

Viðmerkingar

Uppgávur

{{assignment.Comment}}

SKAM 4: Ungdommens frihet og ansvar

Innrita fyri at síggja meira

Leikstjóri: Julie Andem

Framleiðari: NRK

Framleiðsluár: 2015-17

Teknari/Mynd: Norges grunnlov 17. mai 1814 (Wikipedia.org)

Námsfrøðiligir ráðgevar: Trine Ferdinand og Dorte Haraldsted

Myndir

Grunnloven_1814_plktr_05878.jpg

Uppgávur

  • 1Mál

    Tit kunnu læra at

    • lesa og greina eina norska røðu
    • skilja bakgrundina fyri Noregs grundlóg og tjóðardag
    • orða tykkara virðir
    • gerast tilvitað um samanhangin millum siðir og samleika
    • skriva eina yvirlýsing
  • 2Áðrenn

    Sí myndina av grundlóg Noregs til høgru her á síðuni. 

    Fakta: Í 400 ár vóru Noreg og Danmark ein partur av sama ríkisfelagsskapi, og tey vórðu kallað tvíburðaríkini. Ikki fyrr enn í 1814 gjørdist Noreg eitt sjálvstøðugt land, og fekk sína egnu frælsu grundlóg. Tað verður hátíðarhildið 17. mai, sum er grundlógardagur og tjóðardagur í Noregi, tá øll hava frí. Norðmenn lata seg í tjóðbúna og hátíðarhalda tjóðardagin við skrúðgongum, ísi og pylsum. Norðmenn uttanlands savnast eisini fyri at vera saman á degnum, t.d. á Skansen í Stockholm og við skrúðgongu í Keypmannahavn.

    Norska grundlógin er skrivað á donskum, sum var skriftmálið í Noregi í 1814. Gjøgnum árini er grundlógin endurskoðað, men málið er hildið á 1800-tals donskum. Tað er ógvuliga óvanligt, at ein grundlóg ikki er skrivað á almenna málinum hjá landinum, men tað skyldast kanska, at norðmenn móti endanum av 1800-talinum fekk tvey skriftmál, bókmál og nýnorskt.

    • Hava tit ein tjóðar- ella grundlógardag í tykkara landi, og hvussu verður hann hildin?
    • Leitið eftir myndum/filmsbrotum frá tjóðardegi Noregs, og kannið hvussu norðmenn hátíðarhalda dagin.
    • Hava tit serligar merkisdagar og siðir í tykkara landi, ið er við til at styrkja felagkensluna?
  • 3Meðan

    Uppgávur til filmskutið 

    • Hvussu sæst í filmsbrotinum, at tað er tjóðardagur í Noregi?
    • Hvørjar siðir hoyra vit um í kutinum?
    • Eva, Chris og Sana eru í bunad, tjóðbúnanum, sum vísir hvaðani ætt teirra stavar. Hví heldur tú, at genturnar eru í bunad, og er orsøkin hin sama fyri allar?

    Uppgávur til røðuna sum tekstur

    • Yvirsetið røðuna til tykkara mál. Býtið røðuna millum tykkum, so hvør bólkur týðir ein minni part hvør. Skrivið gjarna í eitt felags skjal á netinum, t.d. Google Docs. Gerið samstundis ein orðalista við teimum norsku orðunum, ið eru neyðug fyri at skilja røðuna. Brúka t.d. Google Translate.
    • Hvør bólkur velur ein, ið heldur sín part av røðuni á egnum máli fyri flokkinum.

    Svarið nú hesum spurningum

    • Hvat hava tey ungu frælsi til?
    • Hvat hava tey ungu ábyrgdina av?
    • Hvønn leiklut spælir Facebook í røðuni?
    • Hvussu ger røðan grundlógina viðkomandi fyri ung?
    • Hvørji virði byggir norska grundlógin á?
    • Hvat meinast við, tá sagt verður “Mennesker trenger mennesker”?
    • Hvat er boðskapurin í røðuni?
    • Eru tit samd í boðskapunum?
  • 4Eftir

    Eins og tað kemur fram í røðuni, so er tað upp til tey ungu at gera av, hvørji virði skulu vera galdandi í framtíðini.

    • Gerið eitt felags hugarák og skrivið niður tey virðir, tit halda verða av týdningi í framtíðini.
    • Skrivið eina stevnuskrá, ið er ein yvirlýsing, har tit seta orð á tey virðir, tit halda at samfelagið skal byggja framtíðina á.