Oversættelse mangler
Oversættelse mangler
Oversættelse mangler
Oversættelse mangler
Oversættelse mangler
Oversættelse mangler
Suliaq pillugu atuakkiat
Ilinniaetitsunut ilitsersuut

Glemt password?

 

10-09-2015

Isumalluutit Atortussiallu - karrit

Isumalluutit Atortussiallu - karrit

Nerisassat suminngaanneerpat?

Nunani avannarlerni atuarfinnut tamanut ilinniutit nutaat akeqanngitsullu Isumalluutit Atortussiallu pillugit.

2013-imi misissuinerit takutippaat meeqqat pingasorarterutaat angerlarsimaffimmi nerisassiornermi ilaatinneqartut ajortut- taassumallu saniatigut nerisassat naammasseriikkat pisiassat tunisaanerat qaffakkiartuinnarluni. Tamassuma kinguneraa meerarpassuit maanna nerisassamik suminngaanneernerat amerlasoorpassuartigut nalusaraat – angajoqqaajusut meeraanerisa nalaannut sanilliullugu.

Taamaattumik Norden i Skolen-ip sammisaq nutaaq aallartippaa, ressourcer og råvarer (pisuussutit nerisassallu), tassungalu ilutigitillugu Kampen mod Madspild (nerisassanik eqqaaneq akiorniarlugu suliniut) aallartillugu. Tassami nerisassat pisuussutillu allat suminngaanneernersut nalunngikkutsigit aamma paarinissaat pikkorinneruffigilissagatsigu. Sammisat nutaat soorlu nungusaataanngitsumik aalisarneq, orpinnik killuineq, uumasuuteqarneq aamma karrit pillugit siunissami periarfissat eqqartorneqassapput, taakkulu nunani avannarlerni atuarfiit uumassusilerinermi, inuiaqatigiilerinermi pinngortitami teknikimilu ilikkagassatut anguniagaannut qanipput.

Qanga pissutsit siunissami iluaqutaasinnaanngoraata

Jørn Ussing Larsen ilungersuussilluartuuvoq, ukiuni 40-ni iffiorfimmi Aurion-imi, Jyllandip avannarpiaaniittumi, itsaq karrit nunat avannarlermiut nerisarisarsimasaannik atueqqilersut siulliit ilaat. Ullumikkut nunat avannarliit tamaasa pilersorpai, Aurion-imillu oqaluttuap takutippaattaaq ullumikkut nunalerinermi ajornartorsiutit, soorlu karrit pitsaassusiisa appariartornerat, avatangiisinik kuunnik tatsinillu mingutsitsinerujartornerit, akilersinnajunnaariartornera il.il. nutaamik eqqarsarnikkut aaqqinneqarsinnaasut.

1984-imi iffiorfiup Aurion-ip nammineq karrinut aserorterivik vindmølle-talik aallartippaa, suliarisartagaalu ukiut ingerlanerini annertusiartorput, ullumikkullu karrit 500 tons sinnerlugit suliarineqartarlutik. Karrit assigiinngitsut eqqumiitsunik ateqarput, soorlu enkorn, emmer, spelt, svedjerug aamma kamut.

Ilinniusiat Norden i Skolen-imi 11. november 2015-imi aaneqarsinnaalissapput, tassanilu atuartut karrit nutaat itsarnitsallu pillugit paasisaqarsinnaalissapput, itsarlu karrit atorneqartarsimasut atorlugit qanoq nungusaataanngitsumik nunani avannarlerni karrinik atuineq ingerlanneqarsinnaanersoq paasillugu, oqaatsillu soorlu uumassusillit assigiinngissitaarnerat nungusaataanngitsumillu atuineq ilikkarlugit.

Jørn Ussing oqarpoq: Danmarkimi nalinginnaasumik karrinik naatitsisartut naammagittaalliutigisarpaat karrit pitsaassusiat annikippallaartoq, proteinimik akua 8,4 % taakkununnga naammanngilluinnarpoq. Taava naapertuilluannginnerunerluni uagut karrit itsarnitsat atorlugit proteinimik akua marloriaataatissinnaagatsigu, soorlu ølandshvede, spelt, emmer aamma dalarhvede atorlugit. Annertussusia minnerussaaq kisianni pitsaassusia pitsaanerujussuussaaq naatitsinermi periutsit pitsanngorsarnerisigut, naggorissaatit annikitsut atornerisigut taamaalillunilu mingutsitsinnginnerulluta.

Uumassusillit assigiinngissitaarnerat inuussutissartaallu

Aurion-imit ilisimatusarnermut tunngasunik suliniutinut arlalinnut ukiut tamaasa ilaasarput. Paasisaasa tupaallarnerit ilagaat 2003-mi paasigamikku qajuusaliaat qajuusanit allanit E-vitamineqarnerusut, aali sorujuiarneqarlutillu karrit qalipaat tamakkingajallugu peerneqartaraluartoq. Karrillu itsarnitsat pillugit ilisimatusarneq aamma allanik imaqarpoq.

Norden i Skolen-ip upernaaq Anders Borgen ornippaa, taassuma ilisimatusarfigaa karrit itsarnitsat nappaatinut akiuussinnaanerat qanoq ililluni iluaqutigineqarsinnaanersoq sprøjtegift toqunartoq atunngikkaluarlugu.

Mariager Fjord-imi nunaatini uagutsinnut takutippaa, sulianilu pillugit oqaluttuulluta. Nunalerinermi muteerniusumi suut tamarmik assigiittariaqarput, oqaluttuarpoq. Taamaalilluni naggorissaasiineq toqunartunillu sprøjtegiftinik atuineq uuttortaqqissaarneqarsinnaalluni karrilu sorliunersoq tunngavigalugu tulluarsarneqarsinnaalluni. Tamanna ima kinguneqarpoq karrit inuussutissartaat, mamassusii, nunanilu avannarlerni naasinnaassusii pinnagit kisiannili akiuussinnaassusia ineritissinnaasaalu kisiisa pillugit naatinneqartarluni. Nunalerinermili økologisk-isumi, toqunartulersuiffiunngitsumi, killormorluinnaq ippoq, Anders Borgen-illu isumaa malillugu nunalerinermi aqqutissatuaagunarpoq. Anders karrinik assigiinngitsunik karrit itsarnitsat atorlugit ineriartortitsigaangami assigiinngissitaartuunissaat pingaartittarpaa. Tassami paasisimagamiuk taamaalilluni karrit arlaat akiuussinnaajuaannassasoq, assigiinngissitaarnerisalu kingunerivaattaaq inuussutissartaasa assigiinnginnerat- taamaalillunilu inuit nerisassaasa assigiinnginnerulernissaat.

Eqqarsartaaseq taanna nutaajuvoq. Taassuma paasisai, iffiorfiullu Aurion-ip paasisaat ataatsimoortissagaanni paatsoorneqarsinnaajunnaarpoq. Qanga pissutsit siunissami atorneqartariaqartut. Pitsaassusia pitsaanerulissaaq, avatangiisit innarlerneqannginnerussapput aningaasaqarniarnerlu pitsaanerussalluni.

Sammisaq nutaaq pillugu paasisaqarit atuaqatitillu Kampen mod Madspild-imut ilanngutsillugit uani.