Tekst
Video
Spel og leik
Konkurranse
Lydinnspeling
Oppgåve
Faglitteratur
Lærarrettleiing

Gløymt passord?

 

Læringsmål

{{learningObjectiv.description}}

Oppgåva er no levert

{{assignment.Index}} {{assignment.Type}}

Kommentar

Oppgåver

{{assignment.Comment}}

Gå til oppgåver
print

Framtidas straumnett

Klassetrinn 8.-10. klasse Fag Naturfag Læringsfokus Teknologi og produksjon Tema Energiforbruk Emne Jorda Elektrisitet Type Tekst
Elmåler

CO2-utslepp og forureining frå det stigande straum- og energiforbruket i verda har fått mange forskarar til å leite etter alternativ til olje, gass og kol som våre primære energikjelder. Det finst også andre måtar å avgrense utsleppa våre ved energiproduksjon på. Ein av dei blir kalla «Det intelligente elsystemet».


Det intelligente straumnettet – Smart Grid

Intelligent straumnett blir oftast omtalt med sitt engelske namn: Smart Grid. Omgrepet blir nytta som ei fellesnemning for styring av alle elementa i straumnettet, dvs. både produksjon i kraftverk, vindmøller og solceller, transport gjennom leidningar og styring av forbruket.

 

Når vinden blåser eller sola skin, blir ein større og større del av elektrisiteten i Norden produsert ved hjelp av vindmøller og solceller. Denne elektrisiteten blir produsert utan å sleppe ut CO2, og er dermed betre for miljøet enn produksjon frå kol- eller gasskraftverk. Problemet er at vi enno ikkje har funne ei god løysing for produksjon av elektrisitet, og når vi plutseleg blir avhengige av å nytte energien, når det anten blåser eller sola skin, må vi organisere straumnettet vårt på ein ny måte slik at energien blir nytta når han er der – og tilsvarende at vi nyttar mindre om det er overskya eller vindstille. Derfor kallar ein vind- eller solenergi for fluktuerande energi. Det betyr at energimengda heile tida er i endring.

 

Når vi vil utnytte sol og vind i energiproduksjonen vår, må det nordiske energisystemet gjerast meir fleksibelt. Kraftverka er i dag berekna for å produsere store mengder elektrisitet i jamt tempo, og det er veldig vanskeleg å auke eller redusere kor mykje som blir produsert i t.d. eit atomkraftverk – mens eit gass- eller vasskraftverk er veldig fleksibelt. Om vi skal ha elektrisitet i stikkontakten når meir av energien kjem frå vind og sol, blir det òg viktig at nokre av kraftverka kan opnast og stengjast. Ein snakkar om at straumnettet skal gjerast intelligent. Det betyr i denne samanhengen at datamaskiner og målarar heile tida held auge med kor mykje energi som blir nytta og kor mykje som blir produsert, og at dei raskt kan gi beskjed til vanlege kraftverk om produksjonen frå vindmøller og solceller ikkje er nok.

 

For den enkelte forbrukaren betyr det intelligente straumnettet noko heilt anna. For å kunne tilpasse elektrisitetsforbruket til mengda som blir produsert, må det utviklast metodar for å få både verksemder og vanlege husstandar til å bruke energien på bestemde tidspunkt. Dette kan gjerast på ulike måtar. T.d. kan det intelligente straumnettet følgje med på om det er mykje eller lite elektrisitet tilgjengeleg i området. Om det er mykje, kan frysaren eller kjøleskapet bli ekstra kaldt – for så å stå i lengre tid uten å nytte energi når det plutseleg ikkje er så mye energi tilgjengeleg. Det intelligente straumnettet kan òg nytte batteriet i elbilar, varmen i elektriske vassvarmarar eller nyttast til å stoppe produksjonen i verksemder i nokre timar, når forbruket er høgt andre stader eller det ikkje er så mykje elektrisitet tilgjengeleg.


Fjernavlesne straummålarar

Ein viktig føresetnad for at verksemder og forbrukarar skal bli ein del av det intelligente straumnettet, er at det blir plassert ut automatiske straummålarar som heile tida kan følgje med på kor mykje elektrisitet som blir nytta. Dette arbeidet er i gang over heile Norden, og vil halde fram i det kommande tiåret. Endringar i straumnettet er vanskelege og krev mykje pengar og at alt er gjennomtenkt, slik at vi ikkje plutseleg står utan elektrisitet. Derfor krev det lang tid å innføre nye ting.

Logg inn for å lesa meir

Oppgåver

  • Fleirvalsoppgåver

  • Temaoppgåve

    • 1Temaoppgåve

      Kva betyr «det intelligente el-systemet»? Teikn eit bilete med fire boksar. Den første boksen er kraftverka, der straumen kjem frå. Den andre boksen er leidningane. Den tredje boksen er energiskaparane, og den siste boksen er deg og meg i husa våre. Beskriv kva roller dei fire delane av el-systemet har i framtidas intelligente el-system.

    • 2Temaoppgåve

      Korleis ville du hatt det om du ikkje sjølv kunne bestemme når du ville sjå TV, men måtte vente til sola skein, slik at du fekk straum frå solcellene på taket?

      Skriv ein kort stil der du skildrar kva du ville syntest dersom energiselskapet styrte om straumen var på eller av. Kva om du fekk betalt for å vente ein time med å spele data – ville det ha vore greitt?

  • Vennskapsklasse

    • 1Vennskapsklasse

      Ta bilete på skolen av ting de trur kan inngå i framtidas el-system. Det er ting som kan slåast av og på i nokre timar utan at det gjer noko. Til dømes ein frysar eller eit kjøleskap. Maten blir jo ikkje øydelagd sjølv om det er éin eller to gradar varmare over kort tid. Kor mange ting har de på skolen som kunne brukast til det?


      Send bileta til vennskapsklassen med ei kort forklaring på korleis desse tinga kunne bli brukt til å jamne ut straumforbruket utover døgnet.