Tekst
Video
Spel og leik
Konkurranse
Lydinnspeling
Oppgåve
Lærarrettleiing

Læringsmål

{{learningObjectiv.description}}

Oppgåva er no levert

{{assignment.Index}} {{assignment.Type}}

Kommentar

Oppgåver

{{assignment.Comment}}

Gå til oppgåver
print

Framtidas energikjelder

Fremtidensenergi.jpg

I både Norden og Europa, og for den saks skuld i heile verda, har energiforbruket til alt frå lys, transport, matlaging og produksjon av varer auka med eksplosiv fart dei siste hundre åra. Det er rart å sjå for seg ei verd utan TV og datamaskiner – men det er likevel menneske som framleis hugsar det. Om vi òg prøver å førestille oss ei verd utan bilar, telefonar og elektrisk lys, går vi knapt nok hundre år tilbake i tid. I tillegg kan vi tilføye alt frå varmt vatn i krana og kjøleskap og frysarar til musikk spelt på anna enn akustiske instrument – live.  Alle desse tinga treng éin ting for å fungere: energi.

Verdas energiforsyning er i dag helt avhengig av forbrenning av olje, kol og gass – alt det vi kallar for fossile brensel. Ordet kjem av at vi i verkelegheita forbrenner døde dyr og plantar som har vore gøymde under trykk i mange millionar år. Eit fossil er nemleg leivningar av daude dyr og plantar.

 

Energi til fremtida

Dei fleste menneske vil ikkje vere utan moderne ting og komfort, og derfor er det viktig å jobbe med å finne alternativ til fossile brennstoff. Fossile brennstoff har nemleg to problem. For det første slepper dei ut store mengder CO2 når dei blir forbrende. CO2 er ikkje giftig, men om det kjem mykje meir CO2 i lufta – eller atmosfæren, som det òg heiter – enn i dag, blir kloden varmare og varmare. For oss her i Norden betyr det kanskje ikkje så mykje – kanskje hadde det vore bra om temperaturen steig med tre–fire gradar – men for store delar av jorda vil det få svært store konsekvensar med flaum, tørke og hungersnaud, og store landområde kan forsvinne fordi det smeltar så mykje is på Nordpolen og Sørpolen at hava stig og dekkjer landjorda som ikkje ligg langt frå havflata.

Det andre problemet er enklare. Det blir vanskelegare og vanskelegare å finne nye olje- og gasslager, og på eit eller anna tidspunkt vil det vere tomt.

Forskarane anslår at i år 2030 vil dei 27 landa i EU måtte importere 93 % av olja dei har bruk for. Alternativ til og løysingar på det store forbruket av fossile brensel er t.d.:


Vind- og solenergi

Produksjon av elektrisitet ved å nytte seg av at vinden blåser og sola skin. Desse teknologiane er allereie svært utbreidde i dag. Dette kan ikkje erstatte energiforbruket vårt heilt, sidan dei berre produserer elektrisitet på enkelte tidspunkt i døgnet.


Biomasse

Utnytting av restprodukt frå landbruksproduksjonen som kan brennast og nyttast til produksjon av elektrisitet, men dei kan òg gjerast om til bioetanol som kan erstatte bensin og diesel i bilar i framtida. Utfordringa med biomasse er at om energiforbruket vårt held fram med å auke, vil vi òg nytte ein større og større del av landbruksområda til å produsere avlingar som blir brende i staden for å etast.


Kjernekraft

I alle dei nordiske landa pågår det ein diskusjon om kjernekraft kan løyse energiproblema våre i framtida. Kjernekraft slepper ut mindre CO2 enn fossile brensel, men produserer òg radioaktive stoff som er veldig farlege. I Finland og Sverige skjer ein stor del av produksjonen i dag med kjernekraft, medan Danmark, Noreg, Island, Færøyane og Grønland ikkje nyttar kjernekraft.


Fusjonsenergi

Det blir i dag forska på om ein kan framstille energi på same måte som det skjer i sola. Det krev veldig spesielle anlegg og svært høge temperaturar, men noko tyder på at det kanskje kan finnast ei løysing her i framtida.


Hydrogenenergi

Hydrogen er ein eksplosiv gasstype som kan nyttast til å lagre energi frå til dømes vindmøller og solceller, slik at ein får tilgang til energien når ein skal nytte han. Teknologien finst i dag og er veldig rein. Problemet er at brenselscellene som blir nytta til å få energien ut av hydrogenet, er for skrøpelege, og at energimengda er lita for kvar enkelt brenselscelle.

Det finst òg ei rekkje mindre kjende moglegheiter, som t.d. å nytte energien i bølgjer. Du kan lese meir om dei ulike moglegheitene for energikjelder i temaet «Energikjelder».

Logg inn for å lesa meir

Oppgåver

  • Fleirvalsoppgåver

  • Temaoppgåve

    • 1Temaoppgåve

       

      Lag eit skjema der du kan føre inn kor mykje energi frå elektrisitet og varme du bruker i løpet av ein dag. Del det inn i morgon, ettermiddag og kveld. Start til dømes med å tenkje på då du stod opp. Slo du på lyset eller TV-en? Var det varmt inne sjølv om det var kaldt ute? Korleis kom du deg til skolen? Har du lada mobilen? Diskuter avslutningsvis korleis livet ville vore utan desse energikjeldene.

    • 2Temaoppgåve

       

      Vel ei av framtidas energikjelder og beskriv kvar energien kjem frå og kvifor du trur det vil vere ei god energikjelde i framtida. Lag ein presentasjon for klassen.

    • 3Temaoppgåve

      Undersøk korleis skolen blir varma opp i dag, og beskriv kva som er gjort for å sikre at så lite energi som mogleg har gått til spille. T.d. isolasjon, vindauge og luftesystem. Diskuter og beskriv om det kan gjerast andre ting i framtida for å sikre at energien ikkje går til spille.

  • Vennskapsklasse

    • 1Vennskapsklasse

      Del erfaringane om oppvarminga på skolen (Temaoppgåve 3) med venskabsklassen dykkar. Kva er skilnadene og likskapane? Kvifor er det skilnader?

    • 2Vennskapsklasse

       

      Lag ein kort sketsj som viser korleis det ville vore å komme seg på skolen om det plutseleg ikkje fanst elektrisitet og varme. Ta opp sketsjen med eit mobilkamera eller liknande, og last han opp til vennskapsklassen. Kommenter videoane til kvarandre.

    • 3Vennskapsklasse

      Lag ei oversikt over framtidige energikjelder de kjem på, og vel ut dei tre de liker best. Argumenter kvifor, og send det til vennskapsklassen. Er de einige?