Teaksta
Video
Spealat ja stoahkan
Gilvu
Jietnabádden
Bargobihttá
Oahpaheaddjebagadus

Davviriikkaid gielat - stuorrát vai smávvát?

Du mielas soaitá leat ahte ruoŧagiella, dárogiella, dánskkagiela ja dat eará davviriikka gielat leat uhca gielažat - ja juo, buohtastahtton kiinnágielan, eaŋgalasgielain, spánskkagielain, ja hindiin ja olu eará gielaiguin maid miljovnnat geavahit, de ii leat davviriikka gielain nu olu med. Jus rangere buot máilmmi gielaid geavaheaddjilogu mielde, de bohtet ruoŧagiella, dárogiella, dánskagiella ja suomagiella birrasiid čuođát sadjái. Islándda-giella, Fearasulluid-giella, ruonáeatnangiella ja sámegiella šaddet vel vuolleliidda listtus.

 undefined 

Riikkaidgaskasaš oktavuođas lea hui hárve ahte dárbbašit máhttit davviriikkaid giela. Go mátkkoštit olgoriikii dahje deaivat olbmuid geat bohtet eará sajiin go Davviriikkain, lea mis bággu atnit ovtta dain stuorra máilmmigielain, dávjá eaŋgalašgiela. Dakkár gielaid lávejit gohčodit lingua franca, mii mearkkaša ahte lea giella maid geavaha go olbmot main lea iešguđetlágan eatnigiella áigot háleštit. Min oasis máilmmis lea dávjá eaŋgalasgiella mii lea dábáleamos lingua franca.

 

Muhto sáhttái maiddái jorahit ákkaid. Buot buohkanassii, ii leat čuođát sadji listtus nu heittot. Gávdnojit sullii 6000 giela máilmmis, Nu ahte eanas gielat leat mihá unnibut go stuorámus Davviriikka gielat. Go buohtastahttá ovdamearkka dihte gielaiguin livisk, mansjurisk ja bihttánsámgiella, mat leat golbma dain čuohtenáre gielain main ledje vuollel čuođi geavaheaddji jagi 2012 loahpas, leat dat stuorámus davviriikka gielat stuorrát ja dássedat. ONN-orgána  UNESCO oaivvilda ahte lea balahahtti ahte sullii bealli máilmmi gielain jávket ovtta dahje guovtti buolvvas. Dat áitta ii leat ii leat ii ruoŧagiela, dárogiela ja islánddagiela ektui. Kommuniserejuvvo ja čállojuvvo olu daid gielaide juohke beaivvi. Hupmet daid universitehtain, skuvllain ja ealáhuseallimis. Dat geavahuvvojit čállit reivviid, fágagirjjiid, čáppagirjjálašvuođa ja olu eará teavsttat. Gávdnojit grammatihkat ja sátnegirjjit mat čilgejit movt gielaid hápmi lea. Ođđa davviássi buolvvas boahtá leat davviriikka giella eatnigiellan, ja fievrreda doaivumis giellamáhtus viidáseappot mánáidasas. Nu i leat gielaid livisk, mansjurisk ja bihttásámegiela dáfus.

 

 Liikká oaivvildit oallugat ahte skandináva gielat leat áitojuvvon. Gávdno go dakkár áitta?

 

Čálli: Fredrik Harstad

Almmuhanjahki: 2012

Illustratevra/Govva: Norden i Skolen