Danska er ekki einungis móðurmál um 5 milljóna Dana - hún er einnig mikilvæg sem annað tungumál á Íslandi, í Færeyjum og á Grænlandi. Þar ber nemendum skylda til að læra dönsku sem erlent tungumál. Danskan stendur einkar vel í Færeyjum: meira að segja kjósa mörg færeysk ungmenni heldur að lesa bækur á dönsku en á eigin móðurmáli. Danska er þar að auki mikilvægt minnihlutatungumál í Norður-Þýskalandi, en um 50.000 manns hafa dönsku að móðurmáli í þýska héraðinu Suður-Slesvík.

Sænska er útbreiddasta tungumálið á Norðurlöndum, með sínar 10 milljónir málnotenda. Tungumálið, sem almennt kallast „ríkissænska“, byggir á mállýsku sem töluð var í Mið-Svíþjóð á 19. öld. Mállýskan dreifðist um allt land, þó svo að aðrar mállýskur hafi einnig haldið velli. Skánska og gotlenska eru hvoru tveggja dæmi um áberandi sænskar mállýskur. Skánskan (skånskan) er auðþekkt, þökk sé hinu skrollandi kverkmælta r-i, en gotlenskan (gotländskan) er kunn fyrir samsetta sérhljóða – svokölluð tvíhljóð (t.d. kallast það haust á gotlensku í stað höst í ríkissænsku, einnig stain í stað sten).

Tilhögun norska ritmálsins er nokkuð sérstæð. Norskan hefur nefnilega tvö ólík ritmál: bókmál og nýnorsku. Norskir nemendur þurfa því að velja hvort ritmálið þeir kjósa sem sitt aðalmál. Í dag kjósa um 90 prósent bókmál og um 10 prósent nýnorsku.

Finnska er fyrst og fremst töluð í Finnlandi og er móðurmál um 4,9 milljóna Finna (um 90% þjóðarinnar). Finnland hefur tvö opinber tungumál, finnsku og sænsku (sænska er móðurmál um 300.000 Finna – 5,3% þjóðarinnar). Utan Finnlands er finnska einnig töluð í Svíþjóð og telst þar ein af opinberum mállýskum landsins. Um 700.000 einstaklingar í Svíþjóð eiga rætur sínar að rekja til Finnlands og um helmingur þeirra talar finnsku. Finnska er einnig töluð af minnihlutahópum í Noregi, Rússlandi og Eistlandi.

Eitt af því sem aðgreinir íslensku frá skandinavísku (dönsku, norsku og sænsku) er fjöldi bókstafa í stafrófinu – þeir eru 32, þrátt fyrir að þar séu hvorki c, q, z eða w. Margir sérhljóðarnir eru bornir fram á sérstakan máta, líkt og í orðunum árum, rót og þúsund. Á er borið fram líkt og tvíhljóðið /au/, ó er borið fram /oú/ og ú líkist hinum sænska o-i. Flettið sjálf upp dæmum í íslenskri orðabók og veltið fyrir ykkur framburðinum.

Í lok 18. aldar var ritaður nokkur fjöldi færeyskra texta: tiltölulega stór orðabók með dönskum og latneskum þýðingum leit dagsins ljós og skrásettir voru fjölmargir sagnadansar og annað þjóðsagnaefni sem áður hafði einungis lifað í munnlegri geymd – mann fram af manni. Þá var ekki enn komið samræmt ritmál fyrir færeysku, svo hver skrásetjari hafði sinn eigin hátt á að stafsetja og tóku flestir mið af framburði. Gerðar voru tilraunir til að koma á samræmdu færeysku ritmáli en það var ekki fyrr en árið 1846 að V.U. Hammershaimbs setti fram tillögu að færeyskri réttritun sem hafði málsögulegar rætur – og með því varð til hið færeyska ritmál sem við þekkjum í dag.

Grænlenska – eða kalaallisut, sem Grænlendingar sjálfir kalla sitt tungumál – líkist engu öðru tungumáli sem þú hefur heyrt eða séð. Það getur þú auðveldlega séð með því að snöggt kíkja á textann með dæmunum. Hann er bara 72 orð. Til samanburðar þá er danska útgáfan 108 orð og finnska útgáfan 90 orð. Hins vegar eru orðin mjög löng. Skilur þú eitthvað af þeim? Hvað þýðir paaseqatigiilluarsinnaapput? Eða Elleroqaatigineqarsinnaammata?

Samar eiga rætur sínar að rekja til svæðis sem kallast Nordkalotten og dreifist tungumál þeirra, samíska, þvert yfir landamæri Noregs, Svíþjóðar, Finnlands og Rússlands. Í dag eru Samar um 100.000, um 30% þeirra tala samísku og um 10% notast við ritmálið. Samíska er afar ólík skandinavískum tungumálum, sem og íslensku og færeysku, og tilheyrir hinni finnsk-úgrísku málaætt – ásamt ungversku, finnsku og eistnesku. Í samísku fellur áherslan alltaf á fyrsta atkvæði orðs, líkt og í finnsku og íslensku. Samískar mállýskur eru það ólíkar að hægt er að skipa þeim í tíu mismunandi málaflokka. Greinarmunurinn getur verið á við muninn á norsku og íslensku.